ლუდვიგ მლოკოსევიჩი

საქართველო არა მხოლოდ უძველესი კულტურის ქვეყანაა, არამედ უნიკალური ბუნებრივი მემკვიდრეობის სახლიც, რომლის დაცვისა და შესწავლის სათავეებთან განსაკუთრებული ადგილი პოლონელ მკვლევარს, ზოოლოგსა და ბოტანიკოსს, ლუდვიგ მლოკოსევიჩს უკავია.

1831 წლის 25 აგვისტოს ვარშავაში, გენერლის ოჯახში დაბადებულმა მლოკოსევიჩმა ბავშვობა პოლონეთში გაატარა, თუმცა მამის სურვილით დაწყებული სამხედრო კარიერა მისთვის საინტერესო არ აღმოჩნდა. 1853 წელს, როდესაც მას რუსეთის იმპერიულ არმიაში სავალდებულო სამსახური მოუწია, იგი ნებაყოფლობით შეუერთდა კავკასიის დივიზიას და ლაგოდეხში დასახლდა.
სწორედ აქ გამოვლინდა მისი ბოტანიკური ნიჭი, როდესაც მან პოლკის პარკი, ხილისა და წყლის ბაღები გააშენა.

1861 წელს მან სამხედრო სამსახური დატოვა და ექსპედიციით სპარსეთში გაემგზავრა, თუმცა დაბრუნებისას პოლონელთა აჯანყების წაქეზების ცრუ ბრალდებით დააპატიმრეს და ვორონეჟის გუბერნიაში ექვსწლიანი გადასახლება მიუსაჯეს.

1876 წელს, შეზღუდვების მოხსნის შემდეგ, მლოკოსევიჩმა დაღესტნის მთები შეისწავლა, მოგვიანებით კი ბელუჯისტანამდე იმოგზაურა. საქართველოში დაბრუნებული მკვლევარი სიღნაღის რაიონის ტყეების ინსპექტორად დაინიშნა და სიცოცხლის ბოლომდე ლაგოდეხში დარჩა, სადაც ევროპულ მუზეუმებს უნიკალური ბოტანიკური და ზოოლოგიური ნიმუშებით ამარაგებდა.

მის ანგარიშზე მცენარისა და ცხოველის 60-მდე ახალი სახეობის აღმოჩენაა, მათ შორის არის კავკასიური შავი როჭო და ოქროსფერი პეონი, რომლებსაც მეცნიერულად მისი სახელი ეწოდა.მლოკოსევიჩი არა მხოლოდ მეცნიერი, არამედ დიდი ჰუმანისტიც იყო; მან შეიმუშავა საქართველოში მალარიის აღმოფხვრის მეთოდი და დააარსა სასოფლო-სამეურნეო სკოლა, რითაც ადგილობრივი მოსახლეობის უდიდესი პატივისცემა დაიმსახურა. 1889 წლიდან იგი აქტიურად ითხოვდა ლაგოდეხის ტყეებისთვის დაცული ტერიტორიის სტატუსის მინიჭების თხოვნით და 1912 წელს, მისი გარდაცვალებიდან სამი წლის შემდეგ, ლაგოდეხის ხეობა კავკასიაში პირველ ნაკრძალად გამოცხადდა.

დღეს ეს ტერიტორია 19 755 ჰექტარს მოიცავს და ბიომრავალფეროვნების უნიკალურ ცენტრს წარმოადგენს. ლუდვიგ მლოკოსევიჩი 1909 წელს გარდაიცვალა და დაკრძალულია ლაგოდეხში. მისი საფლავის ქვაზე არსებული წარწერა – ფლორისა და ფაუნის დიდი მეოხი – საუკეთესოდ ასახავს იმ ადამიანის ღვაწლს, რომელმაც უცხო მიწა საკუთარ სახლად აქცია და მომავალ თაობებს ბუნების დაცვის კულტურა დაუტოვა.